Kościół Polskokatolicki - Parafia Polskokatolicka

Idź do spisu treści

Menu główne:

Kościół Polskokatolicki


ZARYS HISTORII POLSKIEGO NARODOWEGO KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO

Tradycja kształtowania się Polskiego Kościoła Narodowego sięga wieku XVI, kiedy to król Zygmunt II August przyrzekł szlachcie polskiej, że ta będzie mogła zwołać sobór narodowy, który zatwierdzi możliwość sprawowania kultu Bożego w języku polskim.

Idea ta wielokrotnie pojawiała się później między innymi w pismach: K.Libelta, J. Lelewela, a także w pismach wieszczów polskich A. Mickiewicza, J. Słowackiego, również w twórczości Marii Konopnickiej. Wiek XIX to okres narodowych zrywów powstańczych, okres w którym mocno zarysowała się dążność Polaków do odzyskania utraconej wolności i możliwości decydowania za siebie. Na takim gruncie, wielkiej wrażliwości na to co polskie, powstał w 1897 roku wśród amerykańskich emigrantów polskich, Polski Narodowy Kościół Katolicki w Stanach Zjednoczonych.

W tym czasie istniały w USA trzy główne ośrodki niezależnych parafii polskich:
1. Ośrodek w Chicago (diecezja Starokatolicka) z ks. bpem Antonim Kozłowskim (1859-1911) na czele.
2. Ośrodek w Buffalo, który przyjął nazwę Kościoła Polskokatolickiego w USA, przewodniczył jemu ks. bp Stefan Kamiński (1859-1911).
3. Ośrodek w Scranton działający jako Polski Narodowy Kościół Katolicki, a związany był z osobą ks. Franciszka Hodura (1866-1953).

W późniejszym czasie doszło do scalenia tych trzech ośrodków.

Parafia polska p.w. Najsłodszego Serca Jezusa i Maryi w Scranton powstała w 1885 r. Organizatorem tej parafii był ks. Adolf Śnigurski i 110-osobowy komitet założycielski. W latach 1892-1896 proboszczem tej parafii był ks. Ryszard Aust, wikariuszem natomiast przybyły z Polski ks. Franciszek Hodur.

Wierni tej wspólnoty parafialnej zażądali wglądu w fundusze parafialne. Wybrali więc spośród siebie komisję rewizyjną, która miała przeprowadzić kontrolę gospodarczą parafii prowadzonej przez ks. R. Austa. Kiedy spotkali się ze zdecydowanym sprzeciwem proboszcza, wówczas skierowali petycję do ks. bpa Wiliama O`Hara, ordynariusza diecezji.Niestety lekceważące potraktowanie przez biskupa delegacji doprowadziło do ostrego konfliktu.

Efektem tych zajść było to, że część parafian nie zgodziła się, aby Mszę św. odprawiał dla nich ks. R. Aust. Powstała wówczas myśl wybudowania nowego kościoła, który będzie służył polskim emigrantom. Poproszony o poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę nowej świątyni, ks. bp O`Hara uwarunkował to przepisaniem tego kościoła na rzecz niego. Parafianie nie przyjęli tego warunku i w dniu 14.III.1897 r. zgromadzenie parafialne w Scranton wybrało ks. Franciszka Hodura proboszczem tej parafii. Tym faktem rozpoczęło się tworzenie nowej wspólnoty kościelnej.

Ks. Franciszek Hodur w maju 1897 r. przekonywał swoich parafian: "żeby nasz Kościół rzymskokatolicki stał się narodowym, nie koniecznie trzeba zrywać z Rzymem (...) ...niesłychanym jest przecież anachronizmem na dzisiejsze czasy, że naród polski nie ma żadnego wpływu na wybór biskupów i księży dla siebie przeznaczonych".

W 1898 r. udała się do Rzymu delegacja na czele z ks. F. Hodurem, aby wręczyć papieżowi Leonowi XIII petycję, podpisaną przez ok. 5 tys. osób.
W tym dokumencie proszono o:
- przedstawiciela Polaka w gremium biskupów Stanów Zjednoczonych, który byłby pośrednikiem między Polakami, a Stolicą Apostolską i biskupami amerykańskimi,
- zgodę na unarodowienie własności kościelnych, tj. aby majątki kościołów polskich były zapisane w sądach na delegatów wybranych przez parafię,
- przyznanie parafianom możliwości zgody na obsadę danego księdza, - prowadzenie administracji finansowej kościoła przez ludzi wybranych z grona parafian, a przez księdza uznanych.

Niestety wszystkie te warunki zostały przez papieża odrzucone.

Na zwołanym zgromadzeniu parafialnym w dniu 18.IX.1898 r. parafia jednomyślnie postanowiła nie wracać pod jurysdykcję biskupów rzymskokatolickich.
Rozpoczęto starania o udzielenie sakry biskupiej ks. F. Hodurowi. Poproszono o to Międzynarodową Konferencję Biskupów Starokatolickich w Utrechcie w Holandii. Uroczystość nadania sakry biskupiej ks. elektowi F. Hodurowi odbyła się w dniu 29.IX.1907 r. w starokatolickiej katedrze p.w. św. Gertrudy w Utrechcie. Konsekratorem był ks. Gerardus Gul - Arcybiskup Utrechtu, współkonsekratorami zaś - ks. Johannes Jacobus van Thiel, Biskup Harlemu oraz ks. Nicolaas Barholomeus Petrus Spit, Biskup Deventeru. W ten sposób PNKK wszedł w nurt starokatolicyzmu.

Dążąc do nadania Kościołowi narodowemu polskiego charakteru wprowadzono do liturgii język polski. W Wigilię Bożego Narodzenia 1900 r. po raz pierwszy odprawiono Mszę św. w języku polskim, a od czerwca 1931r. - odprawianie Mszy św. twarzą do wiernych. Natomiast na IV Synodzie w Scranton w 1921 r. wprowadzono - obok spowiedzi usznej - spowiedź ogólną (powszechną) oraz zniesiono celibat. Zrównano także kobietę z mężczyzną w życiu kościelnym.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości PNKK rozpoczął działalność misyjną w ojczystym kraju. Pierwszym biskupem Diecezji Misyjnej PNKK w Polsce został ks. Franciszek Bończak. Rozpoczęto starania o zarejestrowanie Kościoła przez władze państwowe. Niestety kolejne rządy II Rzeczypospolitej naciskane przez różne czynniki nigdy takiej rejestracji nie dokonały.

Polski Narodowy Kościół Katolicki musiał w tym okresie zmagać się z nietolerancją, nieraz z wrogością, a nawet z zaplanowanym zwalczaniem. Pomimo tych trudności, według oficjalnych informacji, w lipcu 1939 roku PNKK w Polsce liczył ok. 100 tys. wiernych, skupionych w 52 parafiach i 12 filiach parafialnych, w których opiekę duszpasterską sprawowało 52 księży.

W czasie II wojny światowej Kościół poniósł dotkliwe straty, jego struktury zostały niemal całkowicie rozbite. Poważnym ciosem było aresztowanie w 1942 roku ks. bpa Józefa Padewskiego. Ogółem Kościół stracił 28% duchowieństwa.

Po zakończeniu wojny Kościół rozpoczął odbudowywanie swoich struktur kościelnych. 14.IX.1945 roku Rada Kościoła złożyła w Ministerstwie Administracji Publicznej prośbę o prawne uznanie Kościoła. Decyzją z dnia 01.02.1946 PNKK został uznany jako: "publiczno-prawny związek religijny". Prawne uznanie Kościoła dało wielką nadzieję na możliwość normalnej pracy duszpasterskiej.

Niestety zaistniałe zmiany polityczne w Polsce zmusiły Kościół do szukania konsensusu z ówczesnymi władzami polskimi. Następuje najpierw aresztowanie ks. bpa J. Padewskiego, który powrócił do kraju w 1946 r. Zostaje on osadzony w więzieniu śledczym UB w Warszawie przy ulicy Rakowieckiej, gdzie w dniu 10.05.1951 r. po długotrwałych przesłuchaniach, fizycznych i psychicznych maltretowaniach zostaje zamęczony. W 1951 r. w wyniku nacisku władz państwowych zostaje ogłoszone oddzielenie się Kościoła od struktur macierzystych PNKK w USA i przyjęcie nowej nazwy dla Kościoła jako: Kościół Polskokatolicki.

Kościół Polskokatolicki zachował i zachowuje jedność z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w USA i Kanadzie.


 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego